“The camera is an instrument that teaches people how to see without a camera.”

Dorothea Lange "โลกทั้งใบ ไม่ได้สวยงามในทุกเรื่อง… แต่ก็ไม่น่าชิงชัง เกินกว่า "ชีวิต" จะค้นพบ "ความสุข" จากบางแง่มุม…" >> โอ๋ อิ่มเอม

“สวัสดี…วสันตฤดู”

10 พฤษภาคม 51

บ่ายแก่ๆ …จากอากาศที่ร้อนชื้นจนชวนให้ตัวเหนียว…พร้อมกับความรู้สึกว่าอยากอาบน้ำเป็นการด่วน…

ทันทีที่ตั้งท่าจะถอดเสื้อและปลดกางเกงขาก๊วยไปคว้าผ้าขาวม้า…ลม..ระลอกใหญ่จากทิศตะวันออกเฉียงเหนือก็พัดพามาปะทะผิวหยาบกร้าน…ให้ขนลุกอย่างกับโดนแป้งเย็นป้ายใต้รักแร้…ซะงั้น!

ฟ้าเริ่มร้อง…อย่างเสียงท้องร้องยามหิวโหย กลิ่นดินเริ่มโชย…อย่างปลาช่อนนึ่งมะนาวยามที่เข้าปากคำแรก… เสียงสายฝนโหมกระหน่ำ…อย่างกับตอนเทหอมแดงซอยลงบนน้ำมันร้อนๆ

เฮ้ยตื่นๆ!! เก็บความหิวไว้ก่อน…ฝนตกแล้ว…ชุดใหญ่เลย! ไปเก็บผ้าที่ตากหลังบ้านเร็ว…

มาแล้วครับ ฤดูฝน…ผมรอคอยเวลานี้ มาได้สักระยะแล้ว…เพราะไม่ค่อยชอบฤดูร้อนสักเท่าไหร่ นอกจากความงามของดอกไม้บานอย่าง หางนกยูง ดอกคูณ และอินทนิลเท่านั้น

พอผ่านพ้นวันพืชมงคลเมื่อไหร่ นั่นก็พอจะคาดเดาได้ว่า ถึงฤดูกาลทำนา หว่านเมล็ดพันธุ์ได้แล้ว…

คำพยากรณ์เสี่ยงทายปีนี้ คงพอทำให้เกษตรกรมีกำลังใจอยู่มากโข เพราะพระโคท่านเลือกกินข้าว พยากรณ์ว่า ธัญญาหาร ผลาหารจะบริบูรณ์ดี กินหญ้า พยากรณ์ว่า น้ำท่าจะบริบูรณ์พอควร พร้อมด้วยธัญญาหาร ผลาหาร ภักษาหาร มังสาหาร อุดมสมบูรณ์ดี

แหม่…ฟังแล้ว น่าเอาใจช่วยเกษตรกรเสียจริงๆ หวังว่ามันจะเป็นเช่นนั้น ! แต่ที่แน่ๆที่ผมรู้คือ ปีนี้ นายทุนผู้รับซื้อ-โรงสี มีหวังรวยซ้ำรวยซ้อน …ภาวนาอย่าให้เอาเปรียบ กดราคาผลผลิตจนเกินงามไปล่ะ…

แต่ที่น่าหนักใจ! ก็ขอให้ระวัง..จะเกิดสงครามน้ำ เพราะใครๆ ต่างกันหันมาปลูกข้าวมากขึ้น จากที่ทำนาปี ปีละครั้ง ก็ดันขอขยันทำงานเพิ่ม ทำนาปลังเข้าให้อีกหน…แหม่…งานนี้…เพราะเงินแท้ๆ เลยจริงน้า…

 …อย่างไรเสีย…ก็ยังยินดีที่ประเทศเรายังคงมีข้าวกิน…มีผืนดินที่อุดมด้วยความหวัง … แม้ว่าเราอาจจะพลัดหลงอยู่ในกระแสของโลกบริโภคนิยมอันเชี่ยวกราดก็ตาม…

แต่เมื่อถึง…วันหนึ่ง! เราอาจได้เรียนรู้กับความหมายที่ชวนให้ตื่นจากภวังค์…ว่าสุดท้ายแล้ว… เงินทองเป็นมายา ข้าวปลาเป็นของจริง

 สวัสดี…วสันตฤดู

 ……………………………………..

 

ความรู้เพิ่มเติม*

 

 

 

วันพืชมงคล หมายถึง วันที่กำหนดพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เป็นพระราชพิธีเก่าแก่มาแต่โบราณ ที่เสริมสร้างให้เกิดขวัญกำลังใจแก่เกษตรกรของชาติ พระราชพิธีพืชมงคลได้เริ่มมีขึ้น ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นพระราชพิธี 2 พิธี รวมกันคือ พระราชพิธีมงคลอันเป็นพิธีสงฆ์อย่างหนึ่ง กับพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ อันเป็นพิธีพราหมณ์ โดยพิธีสงฆ์จะจัดในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม และพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ จะประกอบพระราชพิธีในวันรุ่งขึ้น ณ มณฑลท้องสมนามหลวง การจัดงานพระราชพิธีพืชมงคล จรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ได้กระทำเต็มรูปแบบครั้งสุดท้ายในปี พ.ศ.2479 แล้วว่างเว้นไป ต่อมาในปี พ.ศ.2503 คณะรัฐมนตรี ได้มีมติให้ฟื้นฟูพระราชพิธีนี้ขึ้น โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ได้ทรงมีกระแสรับสั่งให้ปรับปรุงพิธีการบางอย่างให้เหมาะสมกับยุคสมัย ในการประกอบพระราชพิธีพืชมงคล พระมหากษัตริย์ จะทรงบำเพ็ญพระราชกุศลทำขวัญพืชพันธุ์ต่าง ๆ เช่น ข้าวเปลือก เป็นต้น ส่วนพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกหน้าขวัญ เป็นพระราชพิธีเริ่มการเพาะปลูกพืชพันธุ์ธัญญาหาร โดยจะโปรดเกล้าแต่งตั้งนางเทพีหาบพันธุ์พืช เช่น พันธุ์ข้าว ตามหลังพระยาแรกนา โดยมีพระโคเทียมแอกและไถพร้อมอยู่ ณ บริเวณนาจำลองที่ท้องสนามหลวง พระยาแรกนาจะไถหว่านพันธุ์พืช โดยใช้พันธุ์พืชที่นางเทพีหาบตามหลัง หว่านลงบนนาจำลองเสมือนเป็นการประกาศแก่เกษตรกรว่า ฤดูกาลทำนาเริ่มแล้ว โดยสมมุติว่าพระมหากษัตริย์ ทรงพระกรุณาเริ่มการหว่านไถเป็นแบบอย่างและเป็นมงคล เพื่อให้เกษตรกรดำเนินตาม

พระราชพิธีพืชมงคล เป็นพิธีทำขวัญพืชพันธุ์ธัญญาหาร ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงอธิษฐาน เพื่อความอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธุ์ธัญญาหาร แห่งราชอาณาจักรไทย ข้าวนั้นถือเป็นอาหารหลักของประชาชนในภาษาบาลีเรียกว่า ปุพพัณณะ หรือ บุพพัณณะ หรือ บุพพัณณชาติ ส่วนพืชอื่น ๆ ที่เป็นอาหารเรียกว่า อปรัณณ หรือ อปรัณชาติ หมายถึง พืชจำพวกถั่ว งา เป็นต้น ถ้าเรียกควบทั้งสองอย่างก็เรียกว่า บุพพัณณปรัณณชาติ ที่หมายถึงพืชที่เป็นอาหารทุกชนิด บุพพัณณปรัณณชาติ ที่นำเข้าพิธีพืชมงคลนั้น เป็นข้าวเปลือก มีทั้งข้าวเจ้า และข้าวเหนียว นอกจากนี้มีเมล็ดพืชต่าง ๆ รวม 40 อย่าง แต่ละอย่างบรรจุถุงผ้าขาว กับเผือกมันต่าง ๆ พันธุ์พืชเหล่านี้เป็นของปลูกงอกได้ทั้งสิ้น เมล็ดพืชที่หว่านแล้วนั้น เกษตรและราษฎร จะนำไปผสมกับพันธุ์พืชของตน หรือเก็บในถุงเงินเพื่อเป็นสิริมงคล ให้การประกอบเกษตรกรรมของตนได้ผลดี
สำหรับการพยากรณ์ในการเสี่ยงทาย ในพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญจะเป็น
ผ้านุ่งแต่งกาย ผ้านุ่ง ซึ่งพระยาแรกนาขวัญ ตั้งสัตยาอธิฐานหยิบนั้นเป็นผ้าลายมีด้วยกัน 3 ผืน คือ หกคืบ ห้าคืบ และสี่คืบ ผ้านุ่งนี้จะวางเรียงบนโตก มีผ้าคลุมให้พระยาแรกนาขวัญหยิบ ถ้าหยิบได้ผืนใดก็จะมีคำทำนายไปตามนั้น คือ
ถ้าหยิบได้ผ้า 4 คืบ พยากรณ์ว่า น้ำจะมากสักหน่อย นาในที่ดอนจะได้ผลบริบูรณ์ดี นาในที่ลุ่มอาจจะเสียหายบ้างได้ผลไม่เต็มที่
ถ้าหยิบได้ผ้า 5 คืบ พยากรณ์ว่าน้ำในปีนี้จะมีปริมาณพอดี ข้าวกล้าในในนาจะได้ผลบริบูรณ์และผลาหาร มังสาหารจะอุดมสมบูรณ์ดี
ถ้าหยิบได้ผ้า 6 คืบ พยากรณ์ว่า น้ำจะน้อย นาในที่ลุ่มจะได้ผลบริบูรณ์ดี แต่นาในที่ดอนจะเสียหายบ้างไม่ได้ผลเต็มที่
ของกิน 7 สิ่ง ที่ตั้งเลี้ยงพระโคนั้นมีข้าวเปลือก ข้าวโพด ถั่วเขียว งา หล้า น้ำ และหญ้า ถ้าพระโคกินสิ่งใดก็จะมีคำทำนายไปตามนั้น คือ
ถ้าพระโคกินข้าวหรือข้าวโพด พยากรณ์ว่า ธัญญาหาร ผลาหารจะบริบูรณ์ดี
ถ้าพระโคกินถั่วหรืองา พยากรณ์ว่า ผลาหาร ภักษาหาร จะอุดมสมบูรณ์ดี
ถ้าพระโคกินน้ำหรือหญ้า พยากรณ์ว่า น้ำท่าจะบริบูรณ์พอสมควร ธัญญาหาร ผลาหาร ภักษาหาร มังสาหารจะอุดมสมบูรณ์ดี
ถ้าพระโคกินเหล้า พยากรณ์ว่า การคมนาคมสะดวกขึ้น การค้าขายกับต่างประเทศดีขึ้น ทำให้เศรษฐกิจรุ่งเรือง
ปัจจุบันพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลปัจจุบัน (ร.9) ทรงเพาะพันธุ์ข้าวชั้นดีในเขตพระราชฐาน และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าหน้าที่จัดพันธุ์ข้าวบรรจุซองเพื่อแจกแก่เกษตรกรด้วย ส่วนตำแหน่งพระยาแรกนาในสมัยรัชกาลที่ 1 จนถึงต้นรัชกาลที่ 4 ได้แก่ เจ้าพระยาพลเทพ ส่วนพระยาแรกนาในรัชกาลปัจจุบัน (ร.9) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ แต่งตั้งปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นพระยาแรกนา พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ กำหนดจัดขึ้นในเดือนหกของทุกปี เนื่องจากระยะนี้เป็นระยะที่เหมาะสม ที่จะเริ่มต้นการทำนาอันเป็นอาชีพหลักของคนไทย แต่มิได้กำหนดวันที่แน่นอน เพียงแต่พิจารณาว่า วันใดในเดือนหก หรือเดือนพฤษภาคม ที่มีฤกษ์ยามเหมาะสมก็ให้จัดในวันนั้น
ขอขอบคุณข้อมูล : กฤษณา พันธุ์มวานิช กลุ่มประชาสัมพันธ์ สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ

One comment on ““สวัสดี…วสันตฤดู”

  1. ธุลีดิน
    พฤษภาคม 11, 2008

    อา..เข้าหน้าฝนแล้วหรือ?
    ถึงว่าซัดหลังคาสังกาสีซะไม่เป็นอันหลับนอน

    โอว..ข้าพเจ้ายังไม่ทันได้ล่ำลาแม่สาวหน้าร้อนโสภาเลยทั่ลล์ เธอจากไปไม่ทันรู้ตัว อืมม์ หมู่เมฆฤดูร้อน ไว้เจอกันปีหน้า ยามนี้ต้องล้างโอ่งซ่อมรางน้ำฝนก่อนล่ะ!

    คารวะ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: