“The camera is an instrument that teaches people how to see without a camera.”

Dorothea Lange "โลกทั้งใบ ไม่ได้สวยงามในทุกเรื่อง… แต่ก็ไม่น่าชิงชัง เกินกว่า "ชีวิต" จะค้นพบ "ความสุข" จากบางแง่มุม…" >> โอ๋ อิ่มเอม

“ศูนย์เมล็ดพันธุ์พันพรรณ” จากเมล็ดพันธุ์เล็กๆ สู่อนาคตของความมั่นคงทางอาหาร

 “มีการประเมินว่า ใน 1 วัน มีเมล็ดพันธุ์พืชหายไปจากโลกเราไม่ต่ำกว่า 20 ชนิด เราเคยมีข้าวเกือบ 20,000 ชนิด แต่วันนี้เรามีแค่ไม่เกิน 200 ชนิดเท่านั้น ซึ่งมันเป็นเรื่องที่น่าตกใจมาก เพราะการหายไปของเมล็ดพันธุ์เหล่านั้น ย่อมหมายถึงการสูญเสียความมั่นคงทางอาหารทั้งมนุษย์และสัตว์ตามไปด้วย เราก็เลยมาอยู่ที่นี่เพื่อปลูก เพื่อเก็บเมล็ดพันธุ์ และแจกเมล็ดพันธุ์ เราพยายามรวบรวมเมล็ดพันธุ์เพื่อทุกคน และเป็นมรดกให้คนรุ่นต่อๆ ไป…”

นั่นคือคำตอบเบื้องต้นจากคำถามที่ว่า อะไรคือแรงบันดาลใจสำหรับสิ่งที่ “ศูนย์พันพรรณ” หรือศูนย์การเรียนรู้เพื่อการพึ่งตนเองและศูนย์เมล็ดพันธุ์ โดยการริเริ่มของ “โจน จันใด” ผู้ที่หลายคนอาจรู้จักเขาในนามของผู้บุกเบิกการทำบ้านดินในเมืองไทย กำลังพยายามทำอยู่ ณ ขณะนี้

ซึ่งหากมองให้ลึกถึงสาเหตุของวิกฤตการณ์ทั่วโลกที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะในเรื่องของความมั่นคงทางอาหารนั้น คุณโจน จันได ได้ขยายความให้เห็นถึงที่มาของปัญหาดังกล่าวว่า ในปัจจุบันมีกลุ่มบริษัทไม่กี่บริษัทที่พยายามจะยึดครองอาหารของโลกโดยการยึดครองพันธุ์พืชพันธุ์สัตว์ที่เป็นพันธุ์แท้ไว้ แล้วเร่งผลิตพันธุ์ผสม ซึ่งอาจเป็นพันธุ์ที่ควบคุมไม่ให้มีเมล็ดในการปลูกต่อไป หรือกระทั่งพัฒนาพันธุ์ให้ผิดธรรมชาติไป เช่น พันธุ์จีเอ็มโอ (GMOs ย่อมาจากคำว่า Genetically Modified Organisms หมายถึง การดัดแปลง พันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต ซึ่งปกติเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติไม่ได้) พอชาวบ้านปลูกเมล็ดพันธุ์จากบริษัท พวกเขาก็ไม่มีโอกาสปลูกพันธุ์แท้ได้อีกต่อไป เพราะอาจมองแต่เพียงว่าพันธุ์จากบริษัทนั้น โตเร็ว ลูกดก ผลสวย รวมทั้งมีตลาดรับซื้ออีกด้วย ดังนั้นพืชพันธุ์แท้จึงเริ่มถูกทิ้งให้สูญหายไปอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ยังมีสิ่งที่น่าสังเกตว่า ปัจจุบันเกษตรกรจำเป็นต้องซื้อเมล็ดพันธุ์จากบริษัทเหล่านั้นทุกครั้งที่ปลูก พร้อมกับราคาก็สูงขึ้นอย่างรวดเร็วโดยที่ไม่เคยลดลงเลยด้วยซ้ำ โดยเมล็ดพันธุ์พืชผักจำนวนมาก ณ ขณะนี้ ราคากิโลกรัมละเป็นหมื่นบาทขึ้นไป เพราะฉะนั้นทุกครั้งที่ปลูกพืช เกษตรกรต้องซื้อหรือใช้จ่ายถึง 60% ของการลงทุนด้านการเกษตร นั่นคือในเรื่องของค่าเมล็ดพันธุ์ ค่าปุ๋ยและยาเคมี ซึ่งเป็นวงจรของปัญหาที่หลายประเทศกำลังเผชิญอยู่ ทั้งปัญหาหนี้สิน ปัญหาสิ่งแวดล้อม ปัญหาสุขภาพ เป็นต้น ดังนั้นเรื่องของการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ จึงถือเป็นประเด็นสำคัญในการแก้ปัญหาที่อาจทำให้หลายสิ่งคลี่คลายไปในทิศทางที่ควรจะเป็นได้อีกครั้ง

โดยการดำเนินงานของศูนย์พันพรรณนั้น เน้นไปที่การเก็บเมล็ดพันธุ์แบบวิถีธรรมชาติ นั่นคือเมื่อปลูกแล้วก็ต้องคัดเลือกสายพันธุ์เก็บไว้ปลูกต่อ โดยพยายามปลูกอย่างต่อเนื่องในทุกๆ ปี ซึ่งต้องทำการคัดเลือกต้นที่อร่อย แข็งแรง ลูกดก สำหรับเป็นเมล็ดพันธุ์ พร้อมกับการสร้างเครือข่ายกับกลุ่มเกษตรอินทรีย์ในที่ต่างๆ เพื่อให้ช่วยกันเก็บเมล็ดพันธุ์แท้มากขึ้นและพยายามสร้างตลาดเพื่อแนะนำให้ผู้บริโภคได้ชิมอาหารที่มาจากพันธุ์แท้มากขึ้นโดยพืชผักพันธุ์แท้ที่ศูนย์พันพรรณ มีอยู่ ณ ขณะนี้ ได้แก่ ถั่วลันเตา มะเขือเทศ สลัด มะเขือ ผักกาด พริก แตงโม ฝักทอง ถั่วฝักยาว ถั่วพู หอม กระเทียม ตั้งโอ๋ ผักชีจีน คื่นช่าย แตงกวา แตงไท ผักกาดหัว มันชนิดต่างๆ และผักพื้นบ้านอีกหลายชนิด ซึ่งเมล็ดพันธุ์ทั้งหมดทางศูนย์พันพรรณ ได้ทำการแจกฟรีให้กับผู้ที่สนใจในการร่วมรักษาเมล็ดพันธุ์ โดยสามารถส่งซองจดหมายเปล่าพร้อมติดแสตมป์ 3 บาท 2 ดวง จ่าหน้าซองถึงตัวเองให้เรียบร้อย วงเล็บมุมซองว่า (ขอรับเมล็ดพันธุ์) 

“พันพรรณ ศูนย์การเรียนรู้เพื่อการพึ่งตนเองและศูนย์เมล็ดพันธุ์” ตู้ ปณ.5 อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ 50150

 http://www.punpunthailand.org/

แล้วเรามาดูกันว่า จากเมล็ดพันธุ์เล็กๆ ที่เราช่วยกันปลูกพร้อมส่งต่อเมล็ดพันธุ์ (ความคิด) ดีๆ กระจายไปยังผู้คนรอบข้าง จะสร้างปรากฏการณ์เกี่ยวกับความมั่นคงทางอาหารในอนาคตได้อย่างไร…

One comment on ““ศูนย์เมล็ดพันธุ์พันพรรณ” จากเมล็ดพันธุ์เล็กๆ สู่อนาคตของความมั่นคงทางอาหาร

  1. สุพรรษา พิมพ์มานะกิจ
    มกราคม 17, 2013

    ชอบมากค่ะ และตอนสนใจการเก็บเมล็ดพันเพราะจะได้ให้ลูกหลานเราได้กินของที่มีประโยชน์จริงๆบ้าง

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: