เรื่อง: สาวเพียงฟ้า ภาพ: โอ๋ อิ่มเอม

              ความใฝ่ฝันของใครหลายคน คงหนีไม่พ้นการมีคุณภาพชีวิตที่ดี ฉันก็เป็นหนึ่งในนั้น…คิดอยู่นานจนได้ลงมือมือทำสักที จึงได้ลองปลีกตัวเองออกจากความสับสนวุ่นวายหนีมาใช้ชีวิตเรียบง่ายที่บ้านนอก (เป็นคำที่ฉันชอบใช้แทนบ้านหลังน้อยริมเนินเขาของฉันด้วยความภาคภูมิใจ “บ้านนอก!”) ก็อย่างที่บอก ว่าฉันยังคงติดยึดกับอะไรอีกหลายอย่าง ซึ่งมักทึกทักเอาเองว่าเป็นคุณภาพชีวิตที่ดี เช่น กาแฟสดยามเช้ากับกลิ่นหอมเย้ายวนใจ ซึ่งเพิ่งบดเมล็ดคั่วใหม่ๆ และตักใส่ในคอฟฟี่เพรส  แล้วรอเวลาเพื่อรินลงไปในแก้วที่ฉันเตรียมไว้พร้อมกับหนังสือเล่มโปรด                 

                นอกจากนี้ยังมีอีกสิ่งหนึ่ง ซึ่งฉันก็ถือว่ามันเป็นคุณภาพชีวิตที่ดีของฉัน (ทึกทักเอาเองอีกแล้ว) นั่นก็คือ “ขนมปังโฮลวีท” นั่นเอง ก่อนหน้าที่ฉันจะมาอยู่บ้านนอก ฉันต้องตระเวนหาซื้อขนมปังโฮลวีทในเมืองมากักตุนไว้ที่บ้านอยู่เสมอ นานๆครั้งยังพอไหว แต่บ่อยๆ เข้าชักเหนื่อยแฮะ  เลยมานั่งทบทวนว่าจะทำอย่างไรฉันถึงจะมีขนมปังโฮลวีททานทุกวัน โดยที่ไม่ต้องเข้าไปในเมืองด้วยระยะทางไป-กลับร่วมๆ กว่า  80 กิโล ปิ๊ง !!!! สัญชาตญาณการรักความสบายของฉันผุดขึ้นมาทันที ทำเองสิ….ทำเองสิ…..โอว….หัวใจสั่งมาถึงเพียงนี้  เอาวะ….ลองสักตั้ง เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี (จริงๆ แล้ว เพื่อความสบายของตัวเองทั้งนั้น…อิอิ) แต่ว่าตั้งแต่เกิดมาไม่เคยทำขนมปังเลยให้ตายเถอะ                

                นั่งตรึกตรองอยู่นาน… ก็ได้คำตอบว่า “อินเทอร์เน็ตช่วยท่านได้” จึงได้เริ่มค้นหาสูตรขนมปังโฮลวีท  แต่ด้วยความรักสบายเป็นทุนเดิมจึงเลือกเอาสูตรที่ง่ายที่สุดลองทำดู  ทำไปทำมาด้วยความชอบทานของรสชาติตามใจปาก  ทำให้คิดได้ว่าไหนๆ ก็ทำกินเองแล้ว ทำไมไม่ทำขนมปังโฮลวีทรสชาติที่ตัวเองชอบหละ  ก็เลยเกิดการพลิกแพลงสูตรของชาวบ้านมาเป็นสูตรของตัวเองขึ้นมาซะงั้น ทั้งๆ ที่ก็ไม่ได้ทำขนมเก่งอะไรมากมายเลยแม่เจ้าประคุณลุนช่อง  แค่อาศัยความรู้ทางด้านสายวิทย์ที่ร่ำเรียนมานานหลายปี (เกี่ยวกันไหมเนี่ย) คือ “ความน่าจะเป็น” และเชื่อในทฤษฎีที่ว่า วัตถุดิบในการทำขนมนั้นย่อมแปรผันตรงกับรสชาติที่ต้องการ เช่น ถ้าอยากให้ขนมปังหวานกว่านี้ ก็เพิ่มน้ำตาลเข้าไปก็แค่นั้น และเมื่อได้ทดลองทำในแบบถูกผิดต่างๆ กระทั่งออกมาเป็นขนมปัง (ที่กินได้)  จนคนที่บ้านเมื่อได้ลองชิมก็ต้องร้องขอให้ทำอีก ยามเมื่อขนมปังหมด  ทำให้ฉันมีความมั่นใจแบบหลงตัวเองมากขึ้นเป็นภูเขาเลากา  แถมยังมีแรงบวกจากการยุยง (ในทางที่ผิด) ว่าฉันควรแบ่งปันความสุขเกี่ยวกับขนมปังโฮลวีทบ้านนอกของฉันให้คนอื่นรับรู้บ้าง ว่าการที่เรามาใช้ชีวิตอยู่ในสถานที่ที่ซึ่งไม่มีความสะดวกและความพร้อมมากมายนั้น  ไม่ได้แสดงว่าคุณภาพชีวิตมันจะต้องด้อยตามลงไปด้วย  เฉกเช่นเดียวกับที่ชีวิตของฉันกำลังดำเนินอยู่  อยู่อย่างมีความสุขเสียด้วยสิ….

นี่จึงเป็นที่มาของตัวอักษรที่ฉันเขียนขึ้น แด่…ขนมปังโฮลวีทบ้านนอกของฉัน

…………………………..

 ขนมปังโฮลวีทบ้านนอก

 ส่วนผสมเปียก

 - นมสด               1             ถ้วย
- น้ำเปล่า             3/4           ถ้วย               

- น้ำมันพืช          1/2           ถ้วย

- ยีสต์แห้ง             5            ช้อนชา

 ส่วนผสมแห้ง 

- แป้งขนมปัง        3            ถ้วย                                      

(แล้วแต่ว่าจะใช้ยี่ห้ออะไร แต่ส่วนมากเค้านิยม                

แป้งตราห่านถุงเขียว แต่จริงๆ ที่ถุงเขียนหงษ์นะ)             

- แป้งโฮลวีท                                 2             ถ้วย                                        

- น้ำตาลทรายแดง/ น้ำตาลไอซิ่ง   1        ถ้วย

- เกลือ                                             1/4      ช้อนชา

- ไข่ไก่                                           1             ฟอง

( ตีให้พอแตก เอาไว้ทาหน้าขนมปัง อันนี้แล้วแต่คนชอบหรือถ้าชอบหน้าขนมนิ่มๆ แบบไม่กลัวเสียจริตโฮลวีทก็ทาหน้าด้วยนมสดก่อนเข้าอบ หน้าขนมจะออกมานิ่มอารมณ์แบบขนมปังเนยสดเทือกๆ นั้น) 

วิธีทำ 

 ส่วนผสมเปียก

1. นำนมสด (จะใช้นมกล่อง U.H.T หรือ นมข้นจืดก็ได้) ใส่ถ้วยแล้วนำไปอุ่นให้ ร้อนทิ้งไว้ให้อุ่นพอเอานิ้วจุ่มลงไปแล้วไม่ร้อน ก็เป็นอันว่าใช้ได้  จึงให้เติมน้ำตาลลงไปครึ่งหนึ่ง (เพื่อเป็นอาหารยีสต์) คนให้ละลายแล้วตามด้วยยีสต์  เสร็จแล้วก็ตั้งไว้ประมาณ 3 -5 นาที จะเกิดฟองขึ้นมา แต่ไม่ต้องตกใจให้หาฝาชีปิดกันแมลงไว้เลยก็จะดีค่ะ            

ส่วนผสมแห้ง

1. ใส่แป้งทั้งสองชนิดลงไปในภาชนะที่เตรียมไว้ เหลือแป้งขนมปังไว้อีก 1/2 ถ้วย  ขยักแบ่งไว้ทำแป้งนวล ใช้โรยเวลานวดแป้งเดี๋ยวแป้งติดมือค่ะ (จะขยักไว้มากน้อยเท่าไหร่ตามแต่สะดวก ซึ่งถ้าโรยแป้งนวลมากไปจะทำให้ขนมปังแข็งได้นะคะ)

2. เมื่อใส่แป้งลงในภาชนะที่เตรียมไว้แล้ว ให้ทำหลุมไว้ตรงกลางแป้ง (คล้ายกับเราก่อแป้งเป็นภูเขาแล้วเจาะช่องตรงกลางยอดนั่นแหละค่ะ)

3.ใส่น้ำตาลและเกลือลงไปในหลุมแป้งที่เตรียมไว้ แล้วตามด้วยน้ำมันพืชได้เลยค่ะ (บางสูตรใช้เนยแทนน้ำมัน แต่จะใส่ทีหลังเดี๋ยวเนื้อขนมจะไม่เข้ากันค่ะ)

4. ผสมแป้งให้เข้ากันโดยการนวดแล้วค่อยๆ เติมน้ำเปล่าลงไป  แล้วตามด้วยส่วนผสมเปียกที่ตั้งทิ้งไว้ (นม+ยีสต์+น้ำตาล)   

5. นวดจนแป้งได้ที่ แล้วให้หยุดนวดเพื่อพักแป้ง  ตอนนี้เราก็ปล่อยแป้งไว้รอจนกระทั่งแป้งพองขึ้นมาหนึ่งเท่าตัวแล้วเอามาตบๆ ไล่อากาศออก  แต่อย่าลืมหาผ้าขาวบางมาคลุมไว้ด้วยนะคะ

6. ให้เตรียมเปิดเตาอบได้เลยค่ะ โดยตั้งอุณหภูมิไว้ที่ประมาณ  165 องศาเซลเซียส

7. เสร็จแล้วเราก็กลับมาที่ภาชนะใส่แป้ง  ให้เราแบ่งแป้งเป็นก้อน วางใส่พิมพ์แล้วนำไปตากแดด (แดดอ่อนๆ นะคะหรือวางไว้ในห้องก็ได้น่าจะสะดวกกว่า แต่อาจใช้เวลานานกว่านิดหน่อย) จนกว่าแป้งจะได้ที่ คราวนี้ขนมปังจะนิ่มหรือจะแข็งแบบปาหัวหมาร้องเอ๋ง ก็ขึ้นอยู่กับขั้นตอนนี้เป็นสำคัญค่ะ (วิธีเช็คว่าได้หรือยัง คือการใช้นิ้วจิ้มลงไปที่แป้ง ถ้าจิ้มแล้วแป้งเด้งหดตัวกลับคืนมาเป็นอันว่าใช้ได้ค่ะ)

8. เมื่อเช็คว่าขนมปังได้ที่แล้ว ก็นำเข้าเตาอบได้เลยค่ะ

อ้อ!!!  เกือบไป อย่าลืมทาหน้าก้อนขนมด้วยไข่หรืนมสด ตามแต่ชอบนะคะ หรือจะไม่ทาเลยก็ได้

หมายเหตุ

           1. ถ้าอ่านตามขั้นตอนวิธีทำแล้วรู้สึกยุ่งยากก็ให้ตัดคำพูดที่เยิ่นเย้อออกไปเลยค่ะ  แล้วจะรู้ว่าจริงๆ แล้ว มีอยู่ไม่กี่ขั้นเอง ลองทำดูนะคะไม่ยากเกินความสามารถของทุกคนหรอกค่ะ  แถมถูกใจ..(รึเปล่า ?) แต่ที่แน่ๆ ถูกกว่าซื้อกินหลายเท่าตัว ประหยัดสตางค์ไปได้อีกโขแน่นอนค่ะ  

           2. จากสูตรข้างบนนี้ หากใครยังไม่แน่ใจในฝีมือ (มือใหม่หัดทำ) อาจจะเอาสูตรข้างบนหาร 2 ก็ได้นะคะ

…………………………………………

บันทึกจากบ้านเพียงดิน แม่แตง เชียงใหม่ / 2 กค. 52

โดย อาจารย์นิธิ  เอียวศรีวงศ์
ระหว่างวันที่ 5-6 พฤษภาคม 2552  ณ บ้านลูกท้อรีสอร์ท จังหวัดเชียงใหม่
จัดโดย  ห้องสมุดเยาวชนหนองควาย

เรียบเรียงโดย โดย ฝ่ายสารสนเทศ มูลนิธิรักษ์เด็ก http://www.rakdek.or.th

ห้องสมุดเยาวชนหนองควายได้จัดเสวนาหัวข้อนี้ขึ้น ในงานประชุม-เสวนาห้องสมุดเยาวชนหนองควาย โดยมีผู้เข้า
ร่วมแลกเปลี่ยนดังนี้ ห้องสมุดเยาวชนหนองควาย  มูลนิธิรักษ์เด็ก  อันไดการละคร  CIA-Creative Idea of Art  
ภาคีคนฮักเจียงใหม่ มะขามป้อม Rabbithood และนักเขียนอิสระ

จากการเสวนาผมใคร่ขอตัดเอาเฉพาะบางส่วนในการเสวนา คือในช่วงที่ท่าน อ.นิธิ ได้บรรยายไว้ ดังนี้นะครับ

“ความสำคัญของการอ่านกับการศึกษา” ขอสรุปว่า รู้กันดีอยู่แล้วทุกคน ว่าระบบการศึกษาของไทยนั้นไม่ค่อยได้สนใจและไม่ได้มีการส่งเสริมเรื่องการอ่านเท่าใดนัก ทีนี้ปัญหาไม่อยู่ตรงที่ว่า เราต้องไปส่งเสริมการอ่านให้อยู่ในการศึกษา หรือการผลักดันการอ่านให้เป็นวาระแห่งชาติอะไรก็แล้วแต่เหมือนที่ทำกันอยู่ในเวลานี้แล้วมันจะแก้ปัญหาได้  โดยส่วนตัวผมออกจะสงสัยว่า ปัญหาเรื่องการอ่านในการศึกษานี้ ไม่ได้อยู่ที่ว่าเราอ่านหรือไม่อ่าน หรืออ่านมากอ่านน้อย แต่มันอยู่ที่ว่าตัวกระบวนการเรียนรู้ในระบบการศึกษาของไทยนี้  มันขัดขวางการอ่าน มันไม่ส่งเสริมให้อ่านโดยตัวมันเอง เพราะฉะนั้นถึงแม้ว่าเราจะไปทำการอ่านให้เป็นวาระแห่งชาติหรืออะไรก็แล้วแต่ ผมคิดว่ามันยากมาก ๆ เลย เรากำลังอยู่ในงานที่ผมคิดว่ามันยาก หรือจะเรียกว่าเป็นวัฒนธรรมก็ได้ แต่วัฒนธรรมก็กว้างมาก

ผมอยากจะพูดถึงเฉพาะลงลึกไปเลยว่าตัวกระบวนการเรียนรู้นี้มันมีอุปสรรคยังไงกับการอ่าน ทีนี้เพื่อที่จะให้เข้าใจเรื่องนี้ ผมอยากจะเริ่มต้นก่อนว่า จริง ๆ แล้วการอ่านมันเป็นสื่อชนิดหนึ่งในการศึกษาหรือว่าอะไรก็แล้วแต่ การอ่านนี่ เป็นสื่ออย่างหนึ่ง การเล่าก็เป็นสื่ออีกอย่างหนึ่ง การสนทนา ก็เป็นสื่ออีกอย่างหนึ่ง ทีวี ดูหนัง ดูละคร ก็ล้วนแต่เป็นสื่อ ซึ่งสามารถเอามาใช้กับการศึกษาได้ทั้งนั้น การอ่านก็เป็นสื่ออีกชนิดหนึ่ง แต่บังเอิญว่าการอ่านมันเป็นสื่อที่มีลักษณะพิเศษ ที่ไม่เหมือนการเล่า การสนทนา ทีวี ละคร เพลง แต่ละอย่างก็มีคุณลักษณะของมันแตกต่างกันไปและแต่ละอย่างล้วนมีข้อจำกัดและข้อดีของตัวเอง ซึ่งไม่สามารถเอาสื่อชนิดหนึ่งมาแทนอีกชนิดหนึ่งได้

ทีนี้  การอ่านมันคืออะไร  ขอเริ่มต้นด้วยเรื่องที่ว่าการอ่านมันคืออะไรมันค่อนข้างจะยุ่งยากอยู่ซักหน่อย มันเริ่มต้นจากนักภาษาศาสตร์คนหนึ่งชาวสวิตเซอร์แลนด์  เขามีความเห็นอย่างนี้เวลาที่เราเรียนภาษาทั้งหลาย เรามักนึกว่าภาษามันเกิดขึ้นได้อย่างไร ภาษาคือเราตั้งชื่อ เช่นเป็นต้นว่า เราตั้งชื่อไอ้ตัวที่มันงอกขึ้นมาจากดินแล้วมีใบเขียว ๆ นี้ว่า “ต้นไม้” แล้วเราทุกคนก็ตกลงร่วมกันว่าเราจะเรียกไอ้ที่งอกจากดิน ใบเขียว ๆ นี้เรียกมันว่า “ต้นไม้”

เพราะฉะนั้นภาษาก็จะเต็มไปด้วยชื่อสมมุติที่แต่ละเผ่าพันธุ์ตั้งขึ้นมา แล้วเราก็สามารถสื่อความกันได้ ตั้งชื่อของกิริยา ตั้งชื่อของสิ่งของ ตั้งชื่อของความรู้สึก ตั้งชื่อของสิ่งต่าง ๆ นานา นี่ก็เป็นทฤษฎีภาษาซึ่งมีมานานแล้ว ทีนี้นักภาษาศาสตร์คนที่พูดถึงนี้ เขาบอกว่าความจริงแล้วมันไม่ใช่ ไอ้ชื่อทั้งหลายที่เราตั้งขึ้นนี้ จริง ๆ แล้วเราอาจจะแบ่งออกได้เป็นอย่างนี้คือ “สิ่งที่ถูกหมายถึงว่า” สิ่งนั้น เช่น ต้นไม้นี่คือสิ่งที่ถูกหมายถึง แล้วก็มีเสียง ๆ หนึ่งที่เป็นผู้หมายว่าไอ้นี่คือไอ้นั้น แล้วเค้าบอกว่าไอ้ทั้งสองอย่างนี้มันไม่ได้สัมพันธ์กันอย่างที่นักภาษาศาสตร์รุ่นก่อนพูดว่า ต้นไม้หมายถึงไอ้นี่

เราจะเข้าใจความหมายของสิ่งที่ถูกหมายถึงนั้น เกิดจากการที่แต่ละคนเป็นคนคิดขึ้นมาเอง เช่น พอพูดว่าต้นไม้ทุกคนคิดถึงอะไรที่ไม่เหมือนกันเลย บางคนคิดถึงต้นไม้ใหญ่ บางคนคิดถึงแค่ต้นหญ้า  ตรงความหมายที่เราหมายถึง ต่างคนต่างสร้างต่างคนต่างคิดขึ้นมาจากประสบการณ์ จากอคติ จากอะไรก็แล้วแต่ทั้งหมด

ฉะนั้น  ในการอ่าน หรือการใช้ภาษาในการเล่า การฟังหรืออะไรก็แล้วแต่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการอ่านเราแต่ละคนจึงสร้างความหมายให้แก่สิ่งที่เราอ่านเอง  ถามว่าทฤษฎีนี้เอาไปใช้กับการเล่า กับทีวีได้ไหม  ได้แต่ไม่มีอะไรเกินการอ่านเพราะมันเงียบ  ในการสนทนากัน พอบอกว่าต้นไม้แล้วผมก็ชี้ไปที่ต้นไม้ ต้นหนึ่ง โอกาสที่คุณจะไปนึกถึงความหมายอื่นนอกจากต้นไม้ที่ผมชี้มันก็นึกลำบาก แต่ในการอ่านไม่มีใครเป็นคนชี้ เราเป็นคนนึกขึ้นมาเอง ไม่ทราบว่าเคยได้ยินคำว่า “นักเขียนตายแล้ว” หรือเปล่า 

นักเขียนตายแล้ว ในความหมายที่ผมพูดถึงหมายถึง การที่คุณอ่านงานเขียนของใครก็แล้วแต่ เช่นงานเขียนของคุณ ‘รงค์ วงศ์สวรรค์ แล้วคิดว่าคุณ ‘รงค์ เก่งจริง ๆ เลยที่เขียนสิ่งเหล่านี้มาให้คุณ ท่านเป็นที่มีความคิดสร้างสรรค์เหลือเกิน เปล่าเขาบอกไม่ใช่ ตรงที่คุณคิดว่าสร้างสรรค์ ที่คุณคิดว่าดีเหลือเกินนั้น มันเกิดจากการที่คุณคิดเองทั้งนั้น มันจะตรงกับที่คุณ ‘รงค์ คิดหรือเปล่านั้นก็ไม่สำคัญ และที่สำคัญเราก็ไม่มีทางรู้ว่าคุณ ‘รงค์ คิดอะไร

คุณต้องเป็นคนสร้างมันขึ้นมาเอง สิ่งนี้ไม่ว่าจะเป็นการสนทนา การเล่านิทานเมื่อไหร่ที่เราใช้ภาษา  เราไม่สามารถจะเอาความหมายของเรายัดเข้าไปใส่หู ในหัวของคนอื่นได้ เราได้แต่ให้อะไรที่กว้าง ๆ ลอย ๆ เบลอ ๆ แล้วคนรับสารเป็นคนสร้างความหมายขึ้นมาเอง มันใช้ได้กับทุกเรื่องกับสื่อทุกชนิดถ้าต้องผ่านภาษา จริง ๆ เวลานี้นักวิชาการพูดเลยจากภาษาไปถึงภาพ ทุกอย่างหมดไปถึงบรรยากาศ ถึงทุกอย่างหมด  เราเข้ามาในรีสอร์ทมันมีความหมายที่สื่อให้เราโดยไม่ได้ผ่านภาษามากเลย แต่ละคนก็รับภาษาและสร้างความหมายขึ้นมาเอง เช่น  ดอกไม้ที่เห็น แต่ละคนก็จะให้ความหมายกับสิ่งนี้ไม่เหมือนกัน เพราะฉะนั้นเขาจึงบอกว่านักเขียนมันตายแล้ว และในบรรดาการใช้ภาษาทั้งหมดนี่ ไม่มีอะไรเกินการอ่านที่คุณจะต้องเป็นผู้สร้างความหมายเอง มากยิ่งกว่าสื่อทุกชนิดที่ใช้ในการศึกษา 

นี่คือประการที่หนึ่งในการอ่าน คือ คุณต้องสร้างความหมายเองและในการสร้างความหมายเองนั้น จริง ๆ แล้วนั้นคุณสร้างตรรกะเองด้วย หนังสือทั้งเล่ม หนังสือทั้งบทความ หนังสือทั้งหน้า มันสัมพันธ์กันอย่างไรระหว่างบรรทัดที่หนึ่งและบรรทัดสุดท้าย ผู้เขียนก็มีตรรกะของตัวเองอย่างหนึ่ง เราผู้อ่านก็มีตรรกะของตัวเองอีกอย่างหนึ่งไม่จำเป็นต้องตรงกัน แล้วก็ทำให้เราได้ความหมายของสิ่งนั้นแตกต่างกันออกไป 

ผมคิดว่า  พวกคุณก็เคยเจอประสบการณ์อย่างนี้อยู่บ่อย ๆ หมายความว่า คุณกำลังพูดถึงสิ่งหนึ่งออกมา อาจจะเป็นสีดำ แล้วผู้ฟังบอกว่าเห็นด้วยหมดทุกอย่างเลย แล้วก็พูดเสริมมา แต่ความจริงสิ่งที่เขาพูดนั้นมันมันคือสีขาว เพราะเขาเข้าใจสิ่งที่เราพูดจากตรรกะคนละอย่างกัน

ผมจะขอเล่าเรื่องส่วนตัวก็ได้  ผมไปแสดงปาฐกถาเรื่องเกี่ยวกับเรื่องของสุนทรภู่ ซึ่งผมก็พยายามจะวิจารณ์ว่าความจริงแล้วท่านก็ไม่ได้ยิ่งใหญ่ขนาดนั้นหลอก ต่าง ๆ นานา   ก็มีผู้หญิงคนหนึ่ง ซึ่งนั่งฟังอยู่ตลอด ตั้งแต่ต้นจนจบ พอผมลงมาจากเวทีแกก็เข้ามาแสดงความยินดี ว่าดีมากเลยที่ผมอุตส่าห์พูดถึงเรื่องสุนทรภู่เพราะสุนทรภู่นั้นเป็นกวีที่ยิ่งใหญ่ มโหฬาร  อะไรต่าง ๆ นานา แล้วคนก็ไม่ค่อยพูดถึงสุนทรภู่แล้วในสมัยนี้  คือแกก็ฟังในสิ่งที่เราพูด แต่ความเข้าใจของแกเกี่ยวกับสุนทรภู่ที่เราเสนอโดยอาศัยตรรกะของเรานั้น มันไม่ได้ทะลุเข้าไปในหูของแก แกก็ยังอาศัยตรรกะอันเก่าของแกนั่นแหละที่มาเข้าใจสุนทรภู่อย่างเก่า แล้วก็มานึกว่าเรามานั่งสรรเสริญสุนทรภู่เป็นเวลาหนึ่งชั่วโมง แล้วแกก็รู้สึกดีใจเพราะแกรักสุนทรภู่แล้วแกก็อยากให้ทุกคนมีความรักสุนทรภู่เหมือนกับแก อะไรอย่างนี้เป็นต้น

การสร้างตรรกะให้กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งนี่เป็นหัวใจของการศึกษา เลยก็ว่าได้ สิ่งนั้นก็ไม่ได้เป็นสิ่งที่สามารถทำให้ผ่านมาได้โดยสื่อชนิดใดทั้งสิ้น แต่เป็นสิ่งที่เราต้องเป็นผู้สร้างให้กับตัวเองแล้วจริง ๆ แล้ว ต่างคนต่างสร้างที่ไม่ค่อยจะตรงกันเท่าไหร่นักด้วย สร้างตรรกะเอง สร้างความหมายเอง สร้างความเข้าใจเอาเองด้วย 

โดยสรุปก็คือว่า ถ้าเราเริ่มจากการสร้างความหมายเอง สร้างตรรกะเอง สร้างความเข้าใจเอง ซึ่งผมคิดว่าสื่อในการศึกษาอะไรก็ตาม ก็ไม่สำคัญที่จะสร้างสามอย่างนี้ได้ ดีเท่ากับการอ่าน ก็คือเรามีความสามารถในการสร้างความรู้เอง

คือเราเรียนอะไรก็แล้วแต่ เพราะเรามีเหตุที่แตกต่างจากผู้สอน เพราะเรามีตรรกะไม่เหมือนกับผู้สอน เพราะเรามีความหมายซึ่งแตกต่างจากผู้สอน มันก่อให้โอกาสขึ้นอันหนึ่งในการที่จะทำให้เราพบว่าตรงนี้ยังไม่มีความรู้นี่หว่า  ตรงนี้เป็นความรู้ที่ผิดนี่หว่า ทำให้เราสามารถสร้างความรู้ขึ้นใหม่เองได้ และผมคิดว่าการศึกษาไม่ว่าจะเป็นระดับอนุบาลขึ้นไปจนถึงมหาวิทยาลัย หัวใจสำคัญทั้งหมดมันอยู่ที่สามสี่อย่างที่พูดไปแล้ว ไม่ใช่อยู่ที่การรู้ข้อมูล ข้อมูลไม่ใช่ไม่สำคัญ แต่ข้อมูลเป็นสิ่งที่ถ่ายทอดถึงกันได้ง่าย แต่ข้อมูลเฉย ๆ มันไม่มีความหมาย

คุณต้องเอาข้อมูลมันมาสัมพันธ์กันมาบวกกัน จนกระทั้งทำให้พบว่ามันมีผลลัพธ์เป็นอีกอย่างหนึ่งต่างหาก ไอ้นั้นคือตัวความรู้  ฉะนั้นความรู้นี่คือ มันจึงเกิดจากการที่คุณสามารถสร้างความหมายเองจากข้อมูลอันเดียวกันได้ สามารถสร้างตรรกะได้เอง สามารถสร้างความเข้าใจได้เอง จึงจะสามารถสร้างความรู้ใหม่ได้ โดยสรุปก็คือว่า ผมคิดว่ามันไม่มีการรับสื่ออะไรที่เหมือนกับการอ่าน   มันเป็นสื่อของมันโดนเฉพาะที่ให้ความสามารถสามสี่อย่างที่ว่านี่ มากกว่าสื่ออื่น ๆ จริง ๆ สื่ออื่น ๆก็ให้เหมือนกันแต่ให้ไม่มากเท่ากับการอ่าน เพราะในการอ่านนั้นคุณต้องกระทำกับตัวเองคนเดียว มันไม่มีการโต้ตอบ มันไม่มีการดึงความสนใจ มันยากมากในการจะดึงคุณออกไปสู่การยอมจำนนต่อสิ่งที่เขาทำมาให้แก่คุณ เพราะมันต้องการสิ่งแวดล้อมเฉพาะชนิดหนึ่งถึงจะอ่านได้ มันไม่เหมือนกับการเอาทีวีมาฉายให้ดู เอาหนังมาฉายให้ดู ในห้องเรียนเลยมันไม่เหมือนกัน 

เหตุดังนั้น เพราะการอ่านมันน่ากลัวอย่างนี้ คือมันทำให้คนกบฏ มันทำให้คนคิดเองได้  มันทำให้คนแตกต่างจากสิ่งที่ถูกสอนได้ การอ่านจึงเป็นสิ่งที่น่ารังเกียจในการศึกษาไทย ผมคิดว่าที่เขาให้อ่านน้อยนั้น ผมพบว่าการเรียนการสอนในประเทศไทยจนถึงจบมหาวิทยาลัยให้ความสำคัญกับการอ่านน้อยมาก  คือเมื่อเปรียบเทียบกับที่ไหนในโลกก็แล้วแต่ 

การอ่านเป็นเรื่องที่ใหญ่  แต่ในการศึกษาไทยให้อ่านน้อยมาก และด้วยเหตุดังนั้น ผมคิดว่ามันไม่ใช่เพราะ ว่าเราไม่ศรัทธาต่อการอ่าน แต่ผมสงสัยว่าลึก ๆ ลงไปแล้ว  เราระแวงการอ่าน เรากลัวการอ่าน ถ้านักเรียนอ่านมาก ๆ นักเรียนจะคิดอะไรที่ไม่เหมือนกันกับครูและนี่คือเหตุผลที่ทำไมข้อสอบในประเทศไทย พอหลังจากที่นำข้อสอบปรนัยมามันถึงได้แพร่หลายอย่างรวดเร็ว เพราะข้อสอบปรนัยเท่านั้นที่ทำให้นักเรียนไม่สามารถคิดเองได้ คือมันมีให้เลือกสี่ถึงห้าข้อและมีถูกข้อเดียว และถ้าคุณเห็นว่าข้อที่มันผิด ถูก คุณติ๊กผิดที่  คุณก็ไม่รู้จะไปอธิบายที่ไหน ว่าทำไมคุณถึงติ๊กตรงนี้ ซึ่งมันอาจจะผิดก็ได้ แต่ตรรกะมันดีกว่ามันเป็นความเข้าใจใหม่ ซึ่งน่าจะได้ A+ ยิ่งกว่าคนที่ติ๊กถูกอีกก็ได้ เพราะว่าคุณสามารถคิดอะไรบางอย่างที่มันแหกออกไปได้

ฉะนั้น  ในการศึกษาของไทยนั้นที่บอกว่าให้เด็กคิดเป็นทำเป็นนั้น  ไอ้คิดเป็นนั้นมันคิดยากมาก เพราะว่าเริ่มต้นก็คือว่า  ไม่ว่าคุณจะใช้เวลาในการจดบันทึก ใช้เวลาสอนซักกี่ชั่วโมงต่อปีก็ตามแต่ ยังไง ๆ ข้อมูลที่ให้แก่นักเรียนมันก็น้อยกว่าการอ่านอยู่นั่งเอง มันไม่มีทางเทียบกัน สิ่งที่เขาสอน ๆกันอยู่ในมหาวิทยาลัย จริง ๆ แล้วประกอบด้วยหนังสือไม่เกินเล่มนึง  อาจจะประมาณร้อยหน้าด้วยซ้ำไป

จริง ๆ ความรู้ที่เกี่ยวกับเรื่องนั้นประกอบด้วยข้อมูลมากกว่านั้นไม่รู้กี่เท่าตัว แต่เมื่อคุณไม่อ่าน คุณก็ได้เฉพาะข้อมูลที่ครูบอกให้คุณรู้เอาไว้ หรืออ่านหนังสือประกอบหนึ่งเล่มที่ครูสั่งเอาไว้ ซึ่งผลก็คือข้อมูลคุณน้อยเกินกว่าคุณจะคิดอะไรเองได้เอง ที่บอกว่าคิดเป็นทำเป็น มันเป็นไปไม่ได้หลอกถ้าข้อมูลที่มีในมือเรามีน้อยขนาดนี้ เพราะเวลาที่ครูสอนเขาไม่ได้ให้ข้อมูลเฉย ๆ เขาให้ข้อมูลพร้อมทั้งข้อสรุปบางอย่างไปแล้ว

ฉะนั้น ถ้าเราไม่มีข้อมูลมากกว่านั้นคุณจะสรุปแตกต่างจากนั้นก็ย่อมไม่ได้ อยู่ในตัวของมันเองอยู่แล้ว จึงคิดเองยังทำไม่ได้ตราบที่เรามีข้อมูลน้อย  แล้วผมคิดว่าไม่มีการให้ข้อมูลอะไรที่ทำได้มากในเวลาอันสั้นยิ่งไปกว่าการอ่าน 

นอกจากนั้นแล้ว  เมื่อข้อมูลน้อยอ่านน้อยเช่นนี้ คุณก็แตกแขนงความคิดไม่ได้ ก็อย่างที่บอกว่าคุณไม่สามารถสรุปให้แตกต่างจากนั้นได้ ความรู้ที่ได้มาก็แตกแขนงไม่ได้  ความคิดริเริ่มในการศึกษาไทยเป็นสิ่งที่เกือบจะไม่ค่อยมีเลยก็ว่าได้ เราเรียนหนังสือมาขนาดไหนก็แล้วแต่เราคิดอะไรที่นอกครูไปไม่ได้ เราคิดริเริ่มให้แตกต่างไม่ได้เพราะว่าข้อมูลเราน้อยเกินไป

เพราะฉะนั้น  การคิดเองทำเองนั้นมันจึงยาก เพราะว่าเราไม่ได้ให้โอกาสแก่เด็ก ในการที่จะสะสมข้อมูลมากขึ้น ให้ความหมายแก่ข้อมูลด้วยตนเองและอื่น ๆ ร้อยแปด ทั้งหมดเหล่านี้  ผมคิดว่ามันฝังอยู่ในตัวระบบการศึกษาของไทย ไอ้การรังเกียจการอ่านไม่ใช่เป็นแต่เพียงเพราะว่าเราไม่มีนิสัยรักการอ่านอย่างเดียว เพราะถ้าตราบเท่าที่เรายังดำเนินการศึกษาในลักษณะแบบนี้ การอ่านเป็นสิ่งที่ไม่จำเป็นและอาจจะน่ากลัวด้วยที่จะปล่อยให้เด็กอ่านหนังสือมาก ๆ ด้วย

ฉะนั้น เวลาเราพูดถึงเรื่องของการส่งเสริมการอ่าน ผมออกจะสงสัยว่าเราจะสามารถผลักดันส่งเสริมการอ่านเข้าไปในโรงเรียนได้มากน้อยแค่ไหน เพราะว่าถ้าเด็กอ่านมากนัก แล้วเด็กเริ่มถามปัญหาที่ครูรู้สึกอึดอัด เด็กคนนั้นก็จะถูกลงทัณฑ์ เริ่มเป็นที่รังเกียจของครู จนทำให้เด็กรู้สึกว่าตัวเองด้อยในห้องเรียน ในความสัมพันธ์กับครู ก็เลยทำให้เขาหมดกำลังใจที่จะอ่านหนังสือในอะไรร้อยแปด  

เพราะฉะนั้น  ผมคิดว่าต้องคิดถึงกิจกรรมอะไรที่มัน มันไม่ผูกกับโรงเรียนมากเกินไป ในการส่งเสริมการอ่านให้มากขึ้นผมคิดไม่ออกหลอก  คิดในรูปนี้มากขึ้นในการสร้างกิจกรรมให้มากขึ้น  ที่จะทำให้เด็กได้อ่านมากขึ้น แทนที่จะพยายามไปผูกมัดกับโรงเรียน แต่ในขณะเดียวกันผมก็ไม่ได้ปฏิเสธนะครับถ้าคุณสามารถทำให้ครูในโรงเรียนเห็นคุณค่าของการอ่าน แล้วสามารถผูกกิจกรรมการอ่านเข้ากับโรงเรียนได้มันก็ดี แต่ผมรู้สึกมันค่อนข้างยาก.

………………………………………….

5 มิ.ย. 52 / บ้านเพียงดิน แม่แตง เชียงใหม่

เรื่อง: กำลังจะตามมา ?  ภาพ: โอ๋ อิ่มเอม

ภาพสี (แถม) ส่งท้าย

………………………………………………………….

ใครอยากไปเยี่ยมชมและรับกลิ่นไอความสุขแบบนี้บ้าง ก็เข้าไปขอข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ “บางน้อยคอยรัก” http://bangnoikoyrak.multiply.com

บันทึกความทรงจำระหว่าง 9-10 พฤษภาคม 2552 / ตลาดน้ำคลองบางน้อย อ.บางคณฑี จ.สมุทรสงคราม

ถึงวันนี้ คุณ ’รงค์ วงษ์สวรรค์ จากพวกเราไปได้ร่วมเดือนแล้ว จากไปก่อนที่ความวุ่นวายชนิดพลิกฟ้าคว่ำแผ่นดินจะปะทุขึ้นในกรุงเทพมหานคร จากทำเนียบรัฐบาลลุกลามไปทั่วเมือง โดยเฉพาะเขตรัตนโกสินทร์ชั้นใน จนทำให้เราเกรงว่า งานแสดงภาพที่เราตั้งใจจะจัดให้ คุณ ’รงค์ นั้นจะยังคงดำเนินต่อไปได้หรือไม่ เนื่องจากสถานที่ที่ใช้จัดแสดงย่านแพร่งภูธร ล้วนถูกห้อมล้อมด้วยความรุนแรง

ครั้นเมื่อความสงบกลับคืนมา แม้จะเป็นการชั่วคราว เราจึงขอส่งข่าวมายังญาติมิตรทุกท่านว่า ตลอดเดือนพฤษภาคม 2552 นี้ PS แกลเลอรี โดยความร่วมมือของมิตรสหายทั้งหลาย ได้จัดการเปลี่ยนตึกแถวเก่าย่านแพร่งภูธรอายุเลยร้อยปี ให้เป็นสถานที่จัดแสดงภาพถ่ายฝีมือของ คุณ ’รงค์ วงษ์สวรรค์ โดยใช้ชื่อว่า ในเงาเวลาของ ’รงค์ วงษ์สวรรค์

นอกจากภาพบุคคลสำคัญเช่น ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช แล้ว ยังมีภาพถ่ายประเทศไทยในอดีตที่หาชมได้ยากอีกหลายภาพ ซึ่งแม้จะผ่านกาลเวลามายาวนาน แต่ยังคงคุณค่าและความงดงามจวบจนปัจจุบัน

นอกจากนี้ในงานเดียวกัน ยังมีภาพถ่ายขาว-ดำ ของ คุณ ’รงค์ วงษ์สวรรค์ โดยฝีมือของ ธวัชชัย พัฒนาภรณ์ ช่างภาพที่เคยฝากฝีมือไว้ในหนังสือ ที่เกิดเหตุ ร่วมสร้างความสมบูรณ์ของงานแสดงด้วย ทั้งหมดนี้เป็นภาพขาว-ดำ ถ่ายด้วยฟิล์ม พิมพ์ด้วยมือ มีขนาดใหญ่พิเศษ ให้รายละเอียดตามเทคนิคดั้งเดิมอย่างครบครัน

เปิดการแสดงวันแรก ศุกร์ที่ 1 พฤษภาคม 2552 เวลา 18.00 น.

ในงานทุกท่านจะได้พบกับ นักคิด นักเขียน นักวิจารณ์ และบรรณาธิการ ผู้จะมาร่วมกันกล่าวรำลึกถึง ’รงค์ วงษ์สวรรค์ ด้วยมาลัยอักษรสั้นๆ ในหัวข้อ รำพึงรำพันถึงลำพู

กิจกรรมอื่นๆ

• อาทิตย์ที่ 3 พฤษภาคม 2552 เวลา 18.00 น.
- พบ นักเขียนรางวัลซีไรต์ บินหลา สันกาลาคีรี ในหัวข้อ จากบินหลาถึงพญาอินทรีย์
- พบ ธวัชชัย พัฒนาภรณ์ ในหัวข้อ แสงสุดท้ายที่สวนทูนอิน

• วันอาทิตย์ที่ 10 พฤษภาคม 2552 เวลา 18.00 น.
- พบ อาจารย์ประมวล เพ็งจันทร์ ในหัวข้อ คิดถึง’รงค์ วงษ์สวรรค์ คิดถึงสวรรค์แห่งชีวิต

• อาทิตย์ที่ 17 พฤษภาคม 2552 เวลา 18.00 น.
- พบ (อดีต) คณะบรรณาธิการ open ครบคน ปราบดา หยุ่น , วรพจน์ พันธุ์พงศ์ และภิญโญ ไตรสุริยธรรม กับการเปิดตัวหนังสือ เสียงพูดสุดท้าย (รวมบทสัมภาษณ์ของ ’รงค์ วงษ์สวรรค์) โดย วรพจน์ พันธุ์พงศ์ (สำนักหนังสือไต้ฝุ่น) และ ยี่หวาไชน่า ทาวน์ เรื่องยาวที่ไม่เคยตีพิมพ์รวมเล่มมาก่อนของ ’รงค์ วงษ์สวรรค์ (openbooks)

• อาทิตย์ที่ 24 พฤษภาคม 2552 เวลา 18.00 น.
- พบ โตมร ศุขปรีชา และชาวคณะ GMbooks กับการเปิดตัวหนังสือ แฝงพวงองุ่น โดย ’รงค์ วงษ์สวรรค์

ข่าวฝาก!!!  จาก www.thaiwriternetwork.com

ผลผลิตชุดแรกสำหรับการทดลองปลูกมะเขือเทศแบบอินทรีย์ ลูกเท่ากำปั้น!!!

และแล้วก็กลายเป็นวัตถุดิบสำคัญ กับการทำ “ยำไข่ดาวและน้ำพริกอ่อง” ครั้งแรกในชีวิต (อร่อยที่สุดเล้ย…ย)

ตะวันลับเหลี่ยมเขา จากมุมเฉลียงหลังบ้าน ซึ่งคือหนึ่งในเหตุผล ที่ทำให้เลือกปักหลักชีวิต ณ ที่แห่งนี้

บราวนี่ โฮมเมด (ประสาบ้านนอก) ความสุขเล็กๆ ที่เราต้องการ

“เต้าหู้” หมาแสนรักตัวแสบ ที่มักสร้างความตื่นเต้นให้ชีวิตด้วยวีรกรรมล้านแปด จนทำให้รู้สึกว่า มันเป็นมากกว่าหมา !!! (แน่ๆ)

ภาพถ่ายครอบครัว ต้อนรับปีใหม่มหาสงกรานต์ 52

…………………………………………

บันทึกจากความทรงจำระหว่าง วันที่ 10-14 เมษายน 2552

บ้านเพียงดิน แม่แตง เชียงใหม่